Trong hoạt động kinh doanh, đặc biệt khi giao dịch với doanh nghiệp hoặc tổ chức, khách hàng thường yêu cầu hóa đơn VAT (hóa đơn giá trị gia tăng) để làm chứng từ hạch toán chi phí và khấu trừ thuế. Đây là vấn đề khiến nhiều chủ hộ băn khoăn: Hộ kinh doanh có xuất được hóa đơn VAT không? Nắm rõ quy định không chỉ giúp hộ kinh doanh đáp ứng đúng yêu cầu của khách hàng mà còn tránh được rủi ro vi phạm pháp luật về thuế.
1. Một số khái niệm cơ bản về hộ kinh doanh và hóa đơn VAT
Trước khi đi vào trả lời hộ kinh doanh có xuất được hóa đơn VAT không, cùng tìm hiểu chi tiết thế nào là hộ kinh doanh, thế nào là hóa đơn VAT?
Về hộ kinh doanh:
Hiện chưa có văn bản pháp luật nào định nghĩa hộ kinh doanh là gì. Nhưng, tại khoản 1 điều 79 thuộc NĐ 01/2021/NĐ-CP có quy định:
Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ. Trường hợp các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh thì ủy quyền cho một thành viên làm đại diện hộ kinh doanh. Cá nhân đăng ký hộ kinh doanh, người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm đại diện hộ kinh doanh là chủ hộ kinh doanh.
Hộ kinh doanh là mô hình kinh doanh do một cá nhân là công dân Việt Nam đã đủ tuổi theo quy định và có đầy đủ khả năng chịu trách nhiệm cho hành vi của mình; hoặc một hộ gia đình đăng ký, đứng tên chịu trách nhiệm. Quy mô thường nhỏ, ít lao động (theo Luật Doanh nghiệp 2020: không quá 10 lao động thường xuyên).
Đặc điểm chính:
– Không có tư cách pháp nhân như doanh nghiệp.
– Chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của cá nhân hoặc hộ gia đình.
– Hạch toán, kê khai thuế đơn giản hơn doanh nghiệp.
– Hình thức thuế phổ biến: thuế khoán hoặc thuế kê khai trực tiếp trên doanh thu.
Về hóa đơn VAT:
Căn cứ tại khoản 1 Điều 8 Nghị định 123/2020/NĐ-CP quy định như sau:
Loại hóa đơn
Hóa đơn quy định tại Nghị định này gồm các loại sau:
1. Hóa đơn giá trị gia tăng là hóa đơn dành cho các tổ chức khai thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ sử dụng cho các hoạt động:
a) Bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trong nội địa;
b) Hoạt động vận tải quốc tế;
c) Xuất vào khu phi thuế quan và các trường hợp được coi như xuất khẩu;
d) Xuất khẩu hàng hóa, cung cấp dịch vụ ra nước ngoài.
Như vậy, hóa đơn VAT (hóa đơn giá trị gia tăng, hóa đơn đỏ) là chứng từ được người bán lập, xuất cho người mua hàng hóa, dịch vụ nhằm ghi nhận giá trị hàng hóa, dịch vụ đã cung cấp để phục vụ cho việc kê khai, nộp thuế theo phương pháp khấu trừ.
Mặt khác theo quy định tại khoản 2 Điều 10 Luật Thuế giá trị gia tăng 2008 (được sửa đổi bổ sung bởi khoản 4 Điều 1 Luật Thuế giá trị gia tăng sửa đổi 2013) như sau:
Phương pháp khấu trừ thuế
…
2. Phương pháp khấu trừ thuế áp dụng đối với cơ sở kinh doanh thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật về kế toán, hoá đơn, chứng từ bao gồm:
a) Cơ sở kinh doanh có doanh thu hàng năm từ bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ từ một tỷ đồng trở lên, trừ hộ, cá nhân kinh doanh;
b) Cơ sở kinh doanh đăng ký tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ thuế, trừ hộ, cá nhân kinh doanh.
2. Vậy hộ kinh doanh có xuất hoá đơn VAT được không?
Theo các quy định trên, hộ kinh doanh không thuộc đối tượng sử dụng phương pháp khấu trừ thuế giá trị gia tăng đồng thời không thuộc đối tượng được xuất hóa đơn giá trị gia tăng.
Như vậy, hộ kinh doanh muốn xuất hóa đơn giá trị gia tăng thì phải thực hiện chuyển đổi loại hình sang doanh nghiệp (ví dụ: doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH, công ty cổ phần).
Có thể bạn quan tâm: Hộ kinh doanh không có hóa đơn đầu vào, có xuất hóa đơn khi bán ra không?
Tuy nhiên, theo Điều 23 Nghị định 123/2020/NĐ-CP, được sửa đổi tại Khoản 3 Điều 2 Nghị định 70/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh không thuộc trường hợp được xuất hóa đơn giá trị gia tăng nhưng được mua hóa đơn của cơ quan thuế đặt in:
Do đó, hộ kinh doanh có thể sử dụng hóa đơn bán hàng của cơ quan thuế đặt in để kê khai thuế giá trị gia tăng.
Khi mua hóa đơn tại cơ quan thuế, hộ kinh doanh cần:
- Nộp đơn đề nghị mua hóa đơn kèm hồ sơ theo quy định.
- Chủ hộ kinh doanh (hoặc người được ủy quyền) mang theo CMND/CCCD còn hiệu lực.
- Cam kết bằng văn bản về địa chỉ kinh doanh phù hợp với giấy phép đăng ký hộ kinh doanh/mã số thuế/giấy tờ pháp lý liên quan.
Do đó, mặc dù kinh doanh tuy không được xuất hóa đơn VAT nhưng vẫn có thể dùng hóa đơn bán hàng do cơ quan thuế phát hành để chứng minh giao dịch hợp pháp.
Như vậy, câu trả lời cho thắc mắc “Hộ kinh doanh có xuất được hóa đơn VAT không?” là không. Để đáp ứng nhu cầu khách hàng, hộ kinh doanh nên chủ động đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử bán hàng hoặc cân nhắc chuyển đổi sang doanh nghiệp nếu muốn được xuất hóa đơn VAT. Việc lựa chọn đúng hình thức không chỉ giúp tuân thủ quy định mà còn tạo lợi thế cạnh tranh bền vững
